TĂNG TRƯỞNG GDP VÀ TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG: NHỮNG MÂU THUẪN KHÓ TRÁNH
TĂNG TRƯỞNG GDP VÀ TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG: NHỮNG MÂU THUẪN KHÓ TRÁNH
Luật giaVũ Xuân Tiền Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH tư vấnVFAM Việt Nam
Mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2010 đã được xác định là 6,5% và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cũng đã phát đi thông điệp về định hướng tăng trưởng tín dụng năm 2010 là 25%. Đã có khá nhiều ý kiến cho rằng, hai chỉ tiêu nêu trên có sự mâu thuẫn và khó có thể thực hiện được. Những mâu thuẫn tất yếu Với mục tiêu tăng trưởng GDP là 6,5% và định hướng tăng trưởng tín dụng là 25%, có những mâu thuẫn tất yếu phát sinh. Thứ nhất, tăng trưởng tín dụng là chỉ tiêu phản ánh lượng tiền được “bơm” ra lưu thông, đó là một trong những điều kiện quan trọng để tăng trưởng kinh tế. Mối liên hệ giữa hai chỉ tiêu này là quan hệ nhân quả và thường xuyên, trực tiếp. Điều đó được thể hiện rất rõ ở nước ta. Những năm trước đây, với tốc độ tăng trưởng GDP tới 8,5% thì tăng trưởng tín dụng thường ở mức từ 40% trở lên. Năm 2009, tăng trưởng GDP là 5,5% và tăng trưởng tín dụng là 37,73% (chỉ tiêu định hướng của NHNN là 30%). Do đó, nếu mục tiêu tăng trưởng GDP là 6,5%, lạm phát ở mức 7% mà “giới hạn” tăng trưởng tín dụng chỉ ở mức 25% là khó khả thi. Từ số liệu năm 2009, nếu tính toán theo nguyên tắc số học đơn thuần, để có chỉ tiêu tăng trưởng GDP là 6,5%, tăng trưởng tín dụng phải ở mức 43%. Một kết quả quá xa so với định hướng do NHNN đưa ra. Thứ hai, tăng trưởng tín dụng cũng là một trong những nguyên nhân không kém phần quan trọng của lạm phát. Trong khi đó, nguy cơ tái lạm phát có thể xẩy ra ngay trong quý I năm 2010 đã được cảnh báo rất nhiều với những căn cứ xác đáng. Vì vậy, bài toán trong phạm vi vĩ mô nền kinh tế là: Chấp nhận lạm phát để tăng trưởng hay ngược lại? Ai cũng biết hậu quả của lạm phát nặng nề đến mức nào đối với toàn bộ nền kinh tế. Do đó, chấp nhận lạm phát cao là điều không thể. Thứ ba, để khuyến khích sản xuất phát triển, bằng công cụ lãi suất cơ bản, NHNN vẫn khống chế trần lãi suất cho vay. Trần lãi suất này lại trở thành mức khống chế đối với lãi suất huy động. Nếu không nâng lãi suất huy động thì không thể có nguồn vốn để cho vay nhưng nâng lãi suất huy động thì hiệu quả kinh doanh trong hoạt động tín dụng sẽ ngày càng giảm và liên quan chặt chẽ đến sự tồn tại và hoạt động của các Ngân hàng và Tổ chức tín dung (NH&TCTD). Điều đó đã, đang và sẽ là một mâu thuẫn lớn. Vì vậy, để nâng lãi suất cho vay, trong thời gian qua, các NH&TCTD đã áp dụng khá nhiều “chiêu” lách luật bằng cách thu thêm các loại phí ngoài lãi suất cho vay như phí thẩm định hồ sơ, phí quản lý tài sản đảm bảo, v.v… Giải quyết như thế nào? Những mâu thuẫn nêu trên là khó tránh khỏi đối với nền kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới. Với nước ta, một nền kinh tế kém phát triển, những mâu thuẫn đó lại càng gay gắt hơn.Vì vậy, thật khó có thể đưa ra một “ba-rem” để khắc phục những mâu thuẫn đó. Tuy nhiên, cũng có thể nêu một vài nội dung định hướng như sau: Một là, giữa việc chống lạm phát, đảm bảo sự phát triển chậm nhưng chắc của toàn bộ nền kinh tế quốc dân với việc tạo điều kiện cho các NH&TCTD phát triển và thu lợi nhuận năm sau cao hơn năm trước, cần lựa chọn phương án chống lạm phát. Bởi lẽ, chống lạm phát là bảo đảm lợi ích cho toàn xã hội, bảo đảm cho sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp – những khách hàng tiềm năng, quan trọng trong hoạt động tín dụng của các NH&TCTD trong tương lai. Hai là, để bảo đảm sự gắn kết hơn nữa giữa chỉ tiêu tăng trưởng GDP và tăng trưởng tín dụng, các NH&TCTD cần hướng tới cho vay đối với các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khi và chỉ khi 1 đồng vốn cho vay sẽ tạo ra được 2 hoặc 3 đồng tăng trưởng GDP (chỉ là số giả định) thì mâu thuẫn giữa tăng trưởng GDP với hạn chế tăng trưởng tín dụng mới có thể được khắc phục. Chính vì vậy, NHNN đã chỉ rõ định hướng “năm 2010, tín dụng sẽ được tập trung cho các nhu cầu vay vốn trong hoạt động sản xuất, xuất khẩu, nông nghiệp và phát triển nông thôn. Các lĩnh vực phi sản xuất sẽ bị hạn chế ”. Ba là, khi hoạt động tín dụng đối với các lĩnh vực phi sản xuất theo lãi suất thỏa thuận bị hạn chế, mâu thuẫn giữa trần lãi suất cho vay và lãi suất huy động sẽ gay gắt hơn nhiều lần. Mức độ gay gắt của mâu thuẫn này phụ thuộc vào nội lực của từng NH&TCTD. Với những NH&TCTD chỉ đơn thuần thực hiện việc “đi vay để cho vay” thì sẽ khó có thể tồn tại. Do đó, biện pháp tất yếu phải là tăng vốn tự có (hay còn gọi là vốn khả dụng) của mình. Nếu vốn tự có đảm bảo tới 50% nhu cầu cho vay thì các NH&TCTD có thể nâng lãi suất huy động cao hơn cả trần lãi suất cho vay nhưng vẫn tồn tại và phát triển vì khi đó, chi phí sử dụng vốn bình quân của lượng vốn cho vay sẽ thấp hơn nhiều so với hiện nay. Sát nhập các NH&TCTD có quy mô nhỏ thành một doanh nghiệp lớn cũng là bài toán phải tính đến. Hiện nay ở nước ta đã xẩy ra tình trạng “ra ngõ gặp ngân hàng” nhưng các ngân hàng lại có quy mô quá nhỏ nên khó có thể vượt qua những khó khăn không thể tránh khỏi xuất phát từ phạm vi toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Bốn là, các NH&TCTD cũng cần quan tâm đến việc “nuôi dưỡng nguồn thu”. Thực tế cho thấy, ngay trong thời kỳ suy thoái của nền kinh tế, hàng loạt doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh bị thua lỗ, sống thoi thóp thì các NH&TCTD vẫn có lợi nhuận rất cao. Từ đó, các doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh cho rằng, mọi cố gắng của họ cũng “chỉ để nuôi các NH&TCTD” – ý kiến đó quả cũng không ngoa!. Vì vậy, các NH&TCTD không nên kêu ca, phàn nàn và yêu cầu điều chỉnh chính sách chỉ xuất phát từ lợi ích của mình. Giải quyết những mâu thuẫn tất yếu nêu trên giữa lợi ích của toàn bộ nền kinh tế quốc dân với lợi ích của các NH&TCTD là vấn đề thuộc tầm vĩ mô của toàn bộ nền kinh tế. Rất nhiều vấn đề không thể có ngay đáp án mà phụ thuộc phần lớn vào sự điều hành của Chính phủ. Song, những định hướng quan trọng cần được hoạch định chính xác, có sự đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp và các NH&TCTD. .........................................................................................................................................................................................
( Bài đăng trên báo Kinh tế hợp tác Việt Nam, số 05/2010, từ 28/1 đến 3/2/2010).
In
Giới thiệu bạn bè
Lên trên
